Research in the Himalayas

down to earth...

2007-10-15T22:41:00.000-07:00

Een kleine week geleden ben ik terug afgedaald tot de 'moderne' wereld, ik verblijf terug in Pokhara, onder de veilige vleugels van mijn lokale gastheer Paul, die ondertussen zelf de bergen is ingetrokken om er zijn medische post in Chitre uit te breiden met een tandartspraktijk. Echt wel geen overbodige luxe, want als je daar hoog in de bergen geveld wordt door tandpijn dan is dit echt wel pech hebben, want een tandarts is er in de verste verten niet te bespeuren. De enige opties waren dan ofwel de pijn te verduren ofwel af te dalen tot Pokhara om er een afspraak te maken met de tandarts. Maar heel binnenkort komt er daar dus verandering in, dankzij dit nieuwe project van Himalayan Projects. Hier dan ook een totaal vrijblijvende, maar warme oproep, om deze kleine vzw met haar vele kleinschalige maar heel doeltreffende projecten te steunen, voor een maandelijkse bijdrage van slechts 10 euro kan je hier al heel wat verwezenlijken, voor meer info zie http://www.himalayanprojects.org/supports.htm

Ik was van plan om deze blog al vroeger te updaten, maar bij gebrek aan een telefoonlijn (vooral dan de telefoonkabel, die 's nachts op een mysterieuze wijze verdween), had ik geen toegang meer tot het internet. De telefoonmaatschappij vindt dit een spijtige zaak, maar laat het aan de klant zelf over om nieuwe kabel te kopen (en dan waarschijnlijk van diegene die het voordien gestolen hebben) en de lijn te herstellen. Dus met enige vertraging dan toch mijn verslagje van mijn verblijf in Chitre.

De klim naar boven was zwaar, vooral dan door het vele water, de eerste dag van het zweet (klimmen in temperaturen rond de 30 graden is geen evidentie) en de tweede dag van de gietende regen (de paden veranderden in een sneltempo in snelstromende rivieren). Ook mijn porter had het zwaar, want naast de portabel computer van Paul en de vele boeken had ik ook nog wat proviand bij voor de lodge van Paul's familie in Chitre, dus mijn rugzak woog toch zeker 30 kilo. En Bim, mijn porter, was ook niet meer van de jongste, bovendien was deze tocht zijn eerste van het seizoen dus zijn oude knoken waren nog niet helemaal opgewarmd.
Wij die dachtten van deze trek in 2 dagen te kunnen klaren, maar de avond van de 2de dag zijn we toch, wegens de invallende duisternis, in Ghorepani moeten blijven slapen, dit op slechts een uurtje downhill van Chitre. En weten dat de lokale mensen deze tocht in 1 dag doen!! Ongelooflijk!!

En dan was het zover, mijn entree in Chitre, het dorpje dat mijn 'thuis' zou worden voor een maand. Op de eerste dag was er al een village meeting gepland met het ganse dorp (nee, niet ter ere van mijn persoon, maar een lokale NGO kwam er een project voorstellen voor de bouw van een of andere brug en inspraak van de dorpsbewoners was gewenst). Voor mij dus een ideale gelegenheid om de dorpsbewoners te leren kennen en voor de dorpsbewoners om vertrouwd te worden met mijn gezicht. De meeting startte om 14pm (Nepali time, maw rond 15u begon de NGO maar haar betoog) en nadien stonden er ook nog een aantal interne dorpszaken op de agenda. Het was uiteindelijk donker vooraleer alles afgerond was, maar de meesten waren toen al vertrokken (incluis mijzelf).

Tijdens mijn onderzoek wou ik dus vooral nagaan wat de impact was van het 10-jaar durend conflict tussen de Maoisten en de Nepalese regering op de rurale bevolking in Chitre en de omliggende dorpen. Het onderzoek was niet altijd even gemakkelijk, enerzijds door het taalprobleem en anderzijds was het ook voor heel veel mensen niet altijd evident om vrijuit te spreken over hun ervaringen met de Maoisten en het Nepalese leger. Er bestaat immers nog altijd grote angst dat de vrede maar tijdelijk is en dat het geweld vroeg of laat weer in alle hevigheid zal oplaaien.

Gelukkig kon ik in Chitre rekenen op de hulp van Ganga, de verpleegster van de Medical Post opgericht door Himalayan Projects. Zij wijdde mij in in het dorpsleven in Chitre, introduceerde mij bij de plaatselijke families en zorgde tevens voor de nodige vertalingen bij de vele interviews. Het feit dat zij de verpleegster van het dorp was, verlaagde in zekere zin de drempel bij mijn vele huisbezoeken. Ganga boezemt vertrouwen in bij de dorpsbewoners en dit hielp zeker om de eerste gene (van beide kanten) te overwinnen. Maar het feit dat Ganga de dorpsbewoners zo goed kende, had soms ook wat negatieve kantjes, zo gaf ze soms zelf het antwoord op mijn vragen. Ook de vertalingen verliepen in het begin niet altijd even vlot, soms werd een antwoord van 5 minuten simpelweg vertaald in 1 zin (volgens Ganga de Nepali manier van vertellen, een heel verhaal om dan uiteindelijk tot de kwestie te komen). Maar geleidelijkaan geraakten Ganga en ikzelf meer en meer op elkaar ingespeeld en voelde zij mijn vragen beter aan.

Ik ging soms ook mee met Ganga naar de omliggende dorpen, waar zij een mobiele medische post uitbaat, om de situatie daar te onderzoeken. En hier stootte ik wel op een aantal onthutsende tegenstellingen, zoals bijvoorbeeld het feit dat de Maoisten bij het binnenvallen van de huizen van de dorpsbewoners om eten en lodging te eisen voor soms wel 20 mensen, dit in Chitre meestal op een heel vriendelijk manier gebeurde, terwijl dit in Ghoramdi (op ongeveer 5uur wandelen van Chitre) in 90% van de gevallen op een heel onvriendelijke wijze gebeurde. Dit intrigeerde mij en na wat nader onderzoek kwam ik o.a. te weten dat Chitre reeds communistisch gezind was voor de oorlog (de communistische partij UML haalde er bij de laatste verkiezingen de meeste stemmen). Ook het feit dat Chitre een kleine gemeenschap vormt (en dus minder belangrijk is voor leger en overheid, waardoor minder patrouilles en represailles van de gevreesde overheidssoldaten) zorgde ervoor dat dit dorp als overlevingsstrategie koos om een positieve houding aan te nemen tegenover de Maoisten (die voor hen meer levensbedreigend waren dan het overheidsleger). De Maoisten, die meestal in de jungle in moeilijke omstandigheden dienden te overleven, kwamen dan ook graag naar Chitre, want voor hen was dit een welgekomen verademing temidden alle vijandigheden.

Aangezien de meeste mensen tijdens de dag op het veld werkten, moesten de interviews ofwel 's morgens vroeg gebeuren, voor de eerste dal bhaat om 9am, ofwel in de vooravond, voor de 2de dal bhaat om 7pm. Dus vroeg opstaan was de boodschap, maar aangezien ik ook vroeg ging slapen, was dit meestal geen probleem. Chitre telt 45 huizen en ik heb ongeveer de helft van alle huizen bezocht. Een hele karwei want elk interview duurde toch minstens anderhalf uur. Daarnaast heb ik ook een groot aantal mensen gesproken in de omliggende dorpen en heb ik een focusgroep discussie georganiseerd met een aantal inwoners van Sikha (op 1 uur wandelen van Chitre). In de district hoofdplaats tenslotte heb ik een aantal government officials kunnen spreken en kreeg ik uiteindelijk ook de Maoisten te spreken.

Er is nog zoveel te vertellen, maar ik zal het hierbij laten...
Dit onderzoek was opnieuw een enorm boeiende en unieke ervaring in mijn leven en ik ben heel dankbaar dat ik dit heb kunnen doen. Het was niet altijd even gemakkelijk, heb me soms alleen gevoeld, kon mij soms ook moeilijk neerleggen bij de apathie van sommige dorpsbewoners ten opzichte van hun uitzichtloze situatie, vond het ook enorm moeilijk om afstand te doen van mijn 'westerse' manier van denken waardoor er een soort onzichtbare kloof ontstond tussen mijzelf en mijn onderzoeksgroep. Ik besef dat een maand tekort is om al deze moeilijkheden te overbruggen, maar ik heb mijn best gedaan en voel dat ik bijgeleerd heb. Ik hoop alvast dat sommige dorpsbewoners zich door mijn soms wel kritische vraagstelling minder passief gaan opstellen ten opzichte van wat er zich rondom hen gebeurd.

Nu, vooraleer ik aan mijn volgende opdracht begin, met name het verwerken van alle gegevens, neem ik eerst nog wat 'welverdiende' vakantie. Binnen enkele dagen vertrek ik op een korte trekking naar Jomson en Muktinath en dan wordt het stilaan tijd om richting Kathmandu terug te keren en het vliegtuig te nemen richting Brussel.

Zoals 8 jaar geleden, toen ik voor de eerste keer in Nepal was, zal ik opnieuw met pijn in het hart dit mooie fascinerende maar toch zo complexe land verlaten, maar wetende dat ik ooit weer terugkom...

tot binnenkort
Ann

ps. sorry, geen foto's deze keer, want via een telefoonverbinding duurt het uren om alles up te loaden, maar uitstel is geen afstel, foto's post ik als ik terug in KTM of thuis ben
Ook de verwerking van mijn data en het uiteindelijk resultaat van mijn onderzoek zullen jullie op deze blog kunnen lezen

Chitre here I come...

2007-09-05T05:37:00.001-07:00

Eindelijk, morgen vertrek ik naar de bergen, naar 'mijn' dorp Chitre, weliswaar met een beetje vertraging, maar we zijn dan ook in Nepal en hier heerst er 'Nepali time'.

Eerst en vooral het spijt mij dat jullie zolang op wat nieuws van mij hebben moeten wachten. Ook na vandaag zullen jullie het een maand zonder mij moeten stellen, want vanaf morgen zal ik dus aangewezen zijn op mijzelf en de dorpelingen. Ik kijk er enerzijds enorm naar uit, maar anderzijds boezemt het mij ook een beetje schrik in, gezonde angst wel te verstaan. Hoe zal ik het er vanaf brengen, zal ik in staat zijn om het nodige vertrouwen op te bouwen met de dorpelingen, zullen ze bereid zijn hun levensverhaal te delen met mij...

Nu hoe is het mij ondertussen vergaan...
Na een maand in Kathmandu, was ik blij om uit de grootstad te kunnen vertrekken. Ik verblijf momenteel in Pokhara. Pokhara is de 2de grootste stad van Nepal op ongeveer 5 uur rijden van KTM, als er geen banda's zijn of geen accidenten gebeurd zijn of geen landslide de weg verspert. Pokhara is bekend voor zijn prachtige 'lake' en fantastische vergezichten op de Annapurna bergketen (heb ik wel nog niet veel van gezien, want tijdens de monsoon verdwijnen de bergen achter de wolken) . Ik logeer hier bij Paul, oprichter van de NGO Himalayan Projects, die mij heel wat nuttige tips kan geven ivm mijn onderzoek. Paul komt al 15 jaar naar Nepal en hij weet dan ook als geen ander hoe je in Nepal gemakkelijk dingen kan gedaan krijgen. Niet altijd evident met al de bureaucratie en vele gewoontes. Vorige week een mooi staaltje hiervan meegemaakt. Ik had om 8u30 afgsproken met de verantwoordelijke van Insec (human rights organization) hier in Pokhara. Als een echte Vlaming kom ik goed op tijd (lees 5 minuten te vroeg) en ik werd vriendelijk verzocht wat te wachten in een apart kantoortje. Na 3 uur kreeg ik eindelijk die vent te spreken, nadat ik al 2 keer gevraagd had waarom het zo lang duurde. Vervelend was wel dat hij me niet in de ogen keek toen ik hem interviewde, dit gaf me een heel ongemakkelijk gevoel. Toen heeft hij voor mij wel nog een afspraak geregeld met UNMIN (United Nations mission hier in Nepal), maar die mannen hadden niet veel tijd. Daarna zou hij ook nog iets regelen met de LDO (Local Development Officer) en de DO (District Officer) hier in Pokhara, maar na weer 3 uur te wachten, kreeg ik deze keer te horen dat de DO en LDO mij enkel wilden spreken als ik een officieel papier van de overheid had met toestemming om onderzoek te voeren. Dus stond ik weer even ver, want vooraleer ik dergelijke toestemming in handen zou krijgen, was ik allang weer terug in Belgie.

Gelukkig heb ik wel een aantal andere interessante mensen kunnen spreken. In Beni, de districthoofdplaats van Myagdi (waar 'mijn' dopje deel van uitmaakt) kreeg ik wel de district officer te zien zonder een papieren toestemming van KTM. Ik heb er ook met de Local Development officer kunnen spreken en zelfs de district police officer heeft mij te woord gestaan. Tijdens het conflict is het politiekantoor in Beni zwaar aangevallen geworden door de Maoisten, balans: meer dan 100 doden (zowel aan de kant van de politie als aan de kant van de rebellen). Heel open wordt er toch niet over het conflict gesproken, vooral de overheidsambtenaren zijn heel diplomatisch en zorgen ervoor dat er niets negatiefs over de Maoisten gezegd wordt (want spionnen zitten overal). In Beni kon ik er ook spreken met een journalist voor de Kantipur journal, hij was wel meer open, jammer dat zijn engels niet zo goed was, en mijn nepalees is ook nog niet goed genoeg om diepgaande gesprekken te voeren.

Vandaag nog rap wat laatste inkopen gedaan, onder andere wat energievoedsel om mij op de berg te krijgen want na een hele tijd op inactief zal ik wel afzien vrees ik. Straks nog wat verder inpakken, ook de laptop gaat mee naar boven zodat ik ter plaatse al wat gegevens kan verwerken. Ook wat literatuur om de lange avonden in het dorp toch wat productief door te brengen, want op cafe gaan zal er niet inzitten in Chitre.

tot volgende maand met hopelijk opnieuw heel wat interessante verhalen
Ann

batti gayo ra aayo...

2007-08-30T05:41:00.000-07:00

of het licht komt en gaat...
het is nu donderdagavond en in heel Thamel is er geen electriciteit. Om 18u stipt verdwijnt het licht en om 20u stipt komt het opnieuw tevoorschijn. Energiebesparing noemen ze dit hier. Waar we in Belgie voorlichting krijgen hoe we best energie besparen, wordt in Nepal gewoon de electriciteit afgesloten. In Thamel is dit op woensdag en donderdagavond, in andere buurten op andere dagen. Geruchten doen de ronde dat Nepalese (hydro)electriciteit verkocht wordt aan India (aan goedkope tarieven) en Nepal dan opnieuw diezelfde electriciteit aankoopt van India aan duurdere prijzen. Dit zou heel wat commissiegelden opbrengen voor de bazen van de energiemaatschappijen, maar dit betekent wel dat er voor heel KTM te weinig electriciteit voorhanden is, en vandaar de gedwongen powercuts.
Momenteel is er in Nepal ook een tekort aan benzine, door de vele banda's in de Terai geraakt de benzine (die ingevoerd wordt uit India) niet tot in KTM en vele brommers staan dan ook droog langs de kant van de weg...

faces of Nepal

2007-08-30T04:38:00.000-07:00

de heilige koe...

2007-08-30T03:36:00.000-07:00

Gisteren was het feestdag in Nepal ter ere van het Gai Jatra Hindu festival. Ik heb er dan ook maar van geprofiteerd om een dagje vrij te nemen en mee te vieren met de duizenden Nepalezen die samengekomen waren in Durban square om hun familieleden te herdenken die het afgelopen jaar gestorven waren (zeg maar een soort allerheiligen en allerzielen van bij ons, maar dan met veel meer kleur en muziek).

De traditie wil dat elke familie, die het afgelopen jaar iemand heeft verloren, meeloopt in de processie hierbij begeleidt door een koe of door een kleine jongen/meisje verkleedt als koe. Voor de Hindus is de koe een heilig beest die de dode begeleidt in zijn tocht naar de hemel. De traditie vindt zijn oorsprong in de Malla periode (van de 12de tot de 18de eeuw) toen 1 van de Malla koningen zijn onderdanen verplichtte om binnen het jaar na het afsterven van een naaste een Gai Jatra te organiseren en dit om zijn door verdriet overmande vrouw te troosten na de dood van hun zoon. En zo geschiedde zijn wil en wordt er eeuwen later nog elk jaar een processie gehouden ter nagedachtenis van de doden... Hieronder enkele sfeerbeelden.

ook dit is de realiteit...

2007-08-23T23:44:00.000-07:00

snuivende straatkinderen, het doet je toch wat als je dit ziet...

overal lopen ze rond in KTM, ze snuiven in het open en bloot, en niemand die zich hieraan lijkt te storen...

Op de foto's zie je hoe ze hun plastiek zakken vullen met lijm en dan gaat de zak rond...

stortvloed

2007-08-23T23:12:00.000-07:00

deze morgen ben ik wakker geworden door het lawaai van de regen, het water viel met bakken uit de lucht en zie hieronder het resultaat...

Gelukkig is elke situatie, hoe slecht ook, altijd wel goed voor iemand, en deze keer waren het vooral de riksha drivers die in hun handen konden wrijven. Vanmorgen moesten ze niet smeken om klanten, want iedereen wou wel met droge voeten op plaats van bestemming geraken.

Toch maar goed dat dit niet vorige week gebeurd was, toen al dat rottend afval langs de kant van de weg lag...

Nu is het ondertussen middag en het water is net zo snel verdwenen als het gekomen is. It is again business as usual in KTM.

zelfs mijn favouriete chiyaa shop stond onder water...

Autovrije dag...

2007-08-22T21:57:00.000-07:00

Gisteren mijn tweede banda meegemaakt. Deze keer was de volledige stad onder de ban van de banda, geen enkele winkel was open (op hier en daar een kleine uitzondering na), geen auto's, bussen, vrachtwagens, etc. kortom geen getoeter en zwarte uitlaatgassen overal. Dit was dan misschien ook het enige positieve aan deze banda, de stad krijgt 1 dag de tijd om te recupereren van de vervuiling. Het deed me een beetje denken aan de autovrije zondagen van bij ons, gewoon vrij op straat rondlopen zonder het gevaar omver gereden te worden...

De banda van gisteren werd uitgeroepen door etnische groeperingen die aan de Maoisten gelinked zijn. Zij komen op voor meer rechten voor de Daliths (untouchables) en de Tamang gemeenschap (een andere achtergestelde etnische groep), meer bepaald eisen ze een proportionele representatie van hun gemeenschappen in de komende grondwettelijke verkiezingen. Toch wel een belevenis zo'n banda, het hele economische leven van een grootstad valt volledig stil, je kan je wel inbeelden wat een verlies aan potentiele inkomsten dit met zich meebrengt, maar blijkbaar staat niemand hier echt bij stil en is dit enkel een bedenking van een economische geest zoals mijzelf...

Gisteren was ik van plan om nogmaals een poging te doen om wat opzoekingswerk te gaan verrichten in de centrale bib van de TU universiteit (Tribhuvan university, genaamd naar de eerste koning na de Rana periode), maar de banda heeft ook alle academische instellingen stilgelegd. Mijn eerste poging aan deze bib, begin deze week, was namelijk niet zo'n groot succes geweest. Ik werd er wel vriendelijk onthaald door het hoofd van de bib, wiens naam ik doorgekregen had van 1 van mijn contactpersonen, en hij wees mij prompt een bibliotheekassistente toe die mij wegwijs zou maken in het labyrinth van de bib. Alle boeken aangekocht of verkregen voor 1996 moeten manueel opgezocht worden via ellenlange ouderwetse fichebakken, wel alfabetisch geordend! Alle werken na 1996 zijn gedigitaliseerd, enkel 1 probleempje hier, er zijn maar 3 computers beschikbaar voor de hele bib wat impliceert dat je geduldig je beurt moet afwachten. Eenmaal je dan een computer bemachtigd hebt, dan voel je al die wachtende en ongeduldige ogen op je gericht welke een onzichtbare druk creeren om toch maar niet te lang bezig te zijn.

Soit, maar zover was ik nog niet... ik moest mij eerst registreren. Wat een lijdensweg, het heeft me 3 uur gekost om de volledige procedure te doorlopen. Aangezien ik geen student ben van de TU universiteit, moest er een andere procedure gehanteerd worden: ik mocht prive-lid worden, een kleine kanttekening, dit zou mij wel 1000 roepies kosten + 100 roepies per maand. Die 1000 roepies (ongeveer 10 euro) was enkel maar een waarborg die ik zou terugkrijgen als ik mijn lidmaatschap annuleerde en ik geen boeken zou beschadigd hebben. Is wel een beetje ironisch wetende dat ik in die bib wel meer dan 50 emmers heb zien staan, nodig om het water op te vangen afkomstig van het lekkende plafond. Dit zou zogezegd de boeken niet beschadigen??? In Nepalese termen is 1000 roepies wel veel, wetende dat ik slaap voor 250 roepies per nacht, je een volledige maaltijd kan verkrijgen voor 100 roepies, een liter water 10 roepies kost, etc. Na een tijdje begin je echt wel in lokale munteenheid te denken en waardeer je ook alles in die context. Natuurlijk als je dit omrekent naar euro is dit allemaal maar peanuts.

Voor die simpele registratie had ik dus niet alleen 1100 roepies nodig, maar ook een copie van mijn paspoort en een pasfoto, dit had ik niet zomaar bij de hand en ik werd op pad gestuurd om een copytheek te vinden. Gelukkig was dit niet zo moeilijk, in de bib zelf is er een copytheek die gerund wordt door prive mensen. Maar dan was mijn pasfoto te groot en moest ik terug om die te laten verkleinen en toen ik dacht alles op de juiste maat te hebben, had ik plotseling 2 pasfoto's nodig. Mijne copyman, die ondertussen heel vriendelijk geworden was, had wel leute toen hij mij opnieuw zag afkomen. En toen, eenmaal ik alle documenten in handen had, was het lunchpauze... Aangezien ik toen ook honger begon te krijgen, dacht ik maar van hetzelfde te doen, maar op de hele campus was er geen enkele cantiene te vinden. Die was een tijdje geleden gesloten omdat er teveel niet-studenten kwamen eten, dus het alternatief was gewoon de hele boel op te doeken! Ik moest mij dan maar tevreden stellen met chiyaa en een stuk droog brood.

En dan was het eindelijk zo ver, ik kreeg mijn officiele bib kaart overhandigd en kon ik aan de slag, 't is te zeggen, kon ik wachten op een computer die zou vrijkomen... en toen werd het 17u en sloot de bib... Mijn dagje bib was dus niet zo productief, ik probeer vandaag opnieuw met nieuwe moed en energie.

Gisteren heb ik dan, in plaats van naar de universiteit te gaan, een afspraak gemaakt met de NGO Rural Reconstruction Nepal. Ik werd er vriendelijk onthaald, maar had al snel door dat ze mij niet echt veel verder zouden kunnen helpen. Met een grote jeep voor de deur en heel wat elektronisch materieel in de burelen, vermoedde ik dat ze heel veel buitenlandse fondsen krijgen... Je ziet dit regelmatig in KTM, grote jeeps met airconditioning die door de stad racen met grote antennes en chique mensen erin, is soms wel heel confronterend met de grote armoede die je overal om je heen ziet...

overleven op het dak van de wereld...

2007-08-17T23:05:00.000-07:00

zoals jullie al konden lezen in mijn voorstelling over Nepal, bengelt dit land helemaal onderaan de HDI lijst (de Human Development Index is een internationale standaard waarin indicatoren over gezondheid, opleiding en economische welvaart worden verwerkt teneinde een beeld te kunnen vormen van de algemene menselijke ontwikkeling van een bepaald land) en dienen de mensen te overleven met een gemiddeld jaarinkomen van ongeveer 250USD. Ongeveer de helft van de bevolking leeft onder de armoedegrens van 1USD/dag. Het leven van vele Nepali is dan ook elke dag een strijd om genoeg geld te verdienen teneinde hun families te kunnen voeden. De beelden hieronder spreken voor zichzelf...

mijn eerste banda...

2007-08-17T22:34:00.000-07:00

Banda (letterlijk vertaling 'gesloten/toe') is een oproep tot het stopzetten van alle handel en verkeer gedurende een bepaalde periode met de dreiging van repercussies voor diegene die zich er niet aan houden. Een Banda wordt meestal uitgeroepen door de Maoisten, maar meer en meer maken ook andere etnische, sociale achtergestelde, politieke, etc. groeperingen handig gebruik van de Banda om hun grieven kenbaar te maken en kracht bij te zetten bij de centrale regering in KTM.

Zo zijn er de laatste weken heel wat schermutselingen tussen de Maoist gelinkte studentengroepering (YCL=Youth Comunist League) en de studenten die zich identificeren met de National Congress partij. Door 1 van die banda's heb ik mijn afspraak met INSEC (een human rights organisatie) moeten uitstellen, want volgens INSEC was er een gevaar dat ik niet tot bij hen zou geraken en ze wilden ook mijn veiligheid niet in het gedrang brengen.

Vorige week was er ook een staking van de huisvuilophalers in KTM, je kan je al voorstellen wat voor aangename tafelerelen en geuren dit met zich meebracht, samen met de al even fris ruikende uitlaatgassen van al het aanwezige rollend en gemotoriseerd materieel. Het huisvuil is meer dan een week blijven liggen en gisteren zijn ze in Thamel (hub voor toeristen) toch begonnen met het rottende afval weg te halen. Als toerist heb je hier in Nepal altijd een beetje voorrang op de gewone Nepali in de straat en dit bezorgt mij soms wel een heel ongemakkelijk gevoel...

Het leven zoals het is... op het platteland

2007-08-13T05:13:00.000-07:00

Wat een hemel en aarde verschil tussen het drukke, broeierige en chaotische Kathmandu (KTM) en het rustige met prachtige groene rijstvelden overgoten platteland.

Als voorbereidig op mijn onderdompeling in het dorpsleven in de heuvels van West-Nepal heb ik vorige week al kort kunnen proeven van het leven zoals het is op het Nepalese platteland. Raj, mijn leraar Nepalees in Gent, had mij kilo’s Belgische chocolade meegegeven om te overhandigen aan zijn familie. Vorige week kreeg ik dan telefoon van Narayan, de broer van Raj, met de boodschap dat hij mij zou komen oppikken om samen naar Bistachhap (http://www.bistachhap.tk/) te gaan, het dorpje waar Raj en Nara opgegroeid zijn, op ongeveer 20 km van KTM. Alhoewel 20 km niet ver lijken, is het hier wel alsof je naar de andere kant van de wereld reist. Gelukkig maar dat Nara mee was om mij te begeleiden, want anders weet ik niet of ik ooit in het juiste dorp zou terechtgekomen zijn. De continue stroom van bussen, taxi’s, ricksha’s, minivans, etc. lijken allemaal wel een bestemming te hebben, maar die is mij om één of andere reden nog altijd niet helemaal duidelijk…

Je ziet het landschap met de kilometer veranderen, van bebouwing op elke cm² met schreeuwende uithangborden en mensen die als mieren manoeuvreren tussen het drukke verkeer naar glooiende landschappen met kinderen in uniform op weg naar school, moeders op stap met hun baby en mannen aan het roddelen in het plaatselijk chiyaa (thee)huis. Wat een verademing (zowel letterlijk als figuurlijk) om in Bistachhap te zijn: gezonde lucht, overal groen, geen trouts die je een trekking, tigerbalsam of hotel willen aansmeren en mensen die geen dollarteken zien als ze naar je kijken.

Aangezien vele mensen in het dorp, inclusief de mamma en ‘big’ mamma van de broers geen woord Engels spreken, was mijn verblijf daar dan ook onmiddellijk een eerste grote test voor wat wat betreft mijn kennis van de Nepalese taal. Ik mag dan ook met enige trots zeggen dat al mijn studie in juli toch al wat vruchten heeft afgeworpen. Ik ben al in staat om ‘kleine’ conversaties te voeren en heel af en toe kan ik de mensen ook begrijpen. Dit begrijpen blijft echter wel een hekel punt, de Nepalezen spreken zo ongelooflijk snel dat de hele conversatie voor mij meestal gewoon herleid wordt in één lange vreemde klank, waarin ik moeilijk woorden kan onderscheiden. Mijn standaard antwoord is dan meestal ook 'bistaarai bistaarai bholnus' (kan je aub wat trager spreken) of ' pheri bhannus' (kan je aub nog eens herhalen). Maar de mensen hier zijn heel geduldig en ze apprecieren (sorry een umlaut vind ik niet op dit toetsenbord) het dan ook enorm dat je de moeite doet om hun taal te spreken. Ik moet zeggen dat iedereen echt onder de indruk is van mijn taalkennis, en dit vooral als ze horen dat ik nog maar 18u les genomen heb (Raj ji je wordt hier de hemel ingeprezen, vooral je muri muri danjabaad brengt heel wat los bij de mensen). Ik heb wel al vele uren zelfstudie gedaan en sinds gisteren ben ik ook opnieuw begonnen met taallessen. Deze keer heb ik beslist om heel praktische en op conversatie gerichte lessen te nemen en dit in voorbereiding op mijn onderzoek in Chitre. Via Nara ben ik in contact gekomen met Safala, zij is net terug van een master in de VS en heeft zelf ook al wat veldonderzoek gedaan. Onlangs heeft ze zelfs nog getolked voor DANIDA (de Deense ontwikkelingsorganisatie). Gisteren heb ik geleerd hoe ik mij moet voorstellen aan de dorpelingen en hoe ik best een conversatie op gang breng (is wat anders dan in de stad). Allemaal heel nuttige tips. Morgen neemt Safala mij mee naar haar moeder, die geen woord Engels spreekt, en dan moet ik alles wat ik gisteren geleerd heb uitproberen op haar moeder. In toekomstige lessen gaan we ook een rollenspel spelen waarbij Safala de ondervraagde dorpeling zal zijn en ik, ja ik gewoon mezelf als onderzoeker...

Maar ik ben wat aan het afwijken...

Ik ben bij de familie van Raj met open armen ontvangen, en vooral de kinderen van de buren zagen mij wat graag komen met al die chocolade!! De foto's hieronder spreken alvast voor zichzelf...

mamma en big mamma van Raj en Nara

buurvrouw met kleinkinderen

huis van Raj, waarbij de deuropeningen niet gemaakt zijn voor grote mensen uit het westen. Ik heb dan ook ontelbare keren mij hoofd gestoten bij het binnen en buiten gaan, vooral als het buiten al wat donker werd. Ja, het toepasselijk spreekwoord over die ezel gaat dus niet op voor mij...

uitzicht vanuit mijn kamer, waarbij ik de tweede nacht onverwacht bezoek kreeg van een muis. Plotseling midden in de nacht voelde ik iets op mijn benen vallen en toen ik het licht aanstak, zag ik nog net een muis wegvluchten (Nathalie, echt iets voor jou!!!). Blijkbaar vond ze mijn gezelschap wel leuk en is ze 3 keer langsgekomen, het genoegen was zeker niet wederzijds!!!

plaatselijke schooltje, waarbij er ongeveer 30 kinderen leskrijgen in een lokaaltje niet groter dan een gemiddelde slaapkamer. De kinderen op de eerste rij zitten dan ook letterlijk met hun neus op het bord. En 's morgens en 's avonds krijgen de kinderen op commando gymnastiek .

In het dorp was er ook een weeshuis. Ik was echt onder de indruk van hoe dit weeshuis gerund wordt, ongelooflijk professioneel met heel veel oog voor de noden van het kind. Er wonen ongeveer 30 kinderen (waarbij ook een aantal mindervalide kinderen), ze gaan allemaal naar een prive school en krijgen ook elke dag een tutor op bezoek die hen helpt met hun huiswerk. Ik stond ook versteld van de kennis van het Engels van deze kinderen, ze spraken allemaal vloeiend Engels, zelfs de mindervalide kinderen.

rijstveld van Raj en Nara, die ze momenteel in bruikleen geven aan een buur die in ruil de helft van de productie van rijst afstaat aan de familie van Raj

Kopila, nichtje van Raj, die inwoont bij de 2 mamma's en die al na 5 minuten mijn vriendinnetje werd, en voor haar goede schoolresultaten van Raj een fiets cadeau heeft gekregen

White water...

2007-08-13T04:16:00.000-07:00

zoals ze ook het kolkende water noemen die door ontelbare rivieren stroomt hier in Nepal. Voor de lokale mensen is het onbegrijpelijk dat de 'bideshi' (buitenlanders) zich wagen op deze rivieren, want zij hebben van kleinsaf aan geleerd om respect te tonen voor het wilde water en hun leven niet in gevaar te brengen door te dichtbij te komen.

dus ja, ik behoor ook tot die crazy foreigners die maar niet genoeg krijgt van de adrenaline bij het veroveren van alweer een immense rapid. De Trisuli rivier is bekend voor een beginnersrivier, m.a.w. kleine rapids, maar tijdens de monsoon groeit de rivier aan en worden bepaalde rapids wel interessant. Het was leuk om voor een dagje terug te zijn op de rivier, maar ik was wel wat ontgoocheld in de rapids, die m.i. nog altijd relatief klein waren... Heb in de plaats wel kunnen genieten van de natuur om me heen, niettegenstaande de Trisuli continu de weg volgt en je dus altijd wel het lawaai hoort van ellenlange rijen bussen, trucks die commuten tussen KTM en Pokhara, de 2de grootste stad van Nepal en dit alles met het nodige getoeterconcert natuurlijk.

Hieronder wat sfeerbeelden...

Binnenkort heeft Bidur een andere trip gepland naar de Sun Kosi voor een aantal mensen van de Finse ambassade en ik mag opnieuw mee!!! Sun Kosi is zowel wat de rapids betreft als de omgeving veel indrukwekkender, dus dat beloofd. Ik hou jullie op de hoogte!

Hieronder nog een foto van Bidur, mijn gastheer voor de dag, en zijn russische vrouw Olga

Om mani padme hum

2007-08-05T05:35:00.000-07:00

Na een verschrikkelijke nacht (het was alsof een live reggae band naast mijn bed stonden te spelen) ben ik om 3am aan de receptionist een andere kamer gaan vragen. Gelukkig was ik de avond voordien al aan de praat geraakt met Madhav (lokale gast die werkt voor het guesthouse waar ik verblijf, ja, ik heb alweer vriendjes gemaakt) en hij heeft me toen een kamer aan de andere kant van het gebouw gegeven, wat iets beter (lees minder lawaai) was maar het heeft toch tot nog een paar uur geduurd vooraleer ik in slaap gevallen ben. Om het goed te maken stelde Madhav mij deze morgen (of beter deze middag) voor om samen naar Bodhnath te rijden op zijn moto. Dat kon ik moeilijk weigeren vooral omdat Bodhnath voor mij altijd al een heel bijzondere plek in KTM is geweest en ik ben er dan ook al verschillende keren geweest. Het is moeilijk te beschrijven, maar de sfeer die er heerst is heel speciaal. Misschien eerst kort vertellen waarom Bodhnath zo bekend is. Het is 1 van de belangrijkste boeddhistische heiligdommen van de Kathmandu-vallei. De stoepa zelf is enorm, zo'n 40 meter in diameter en hoogte.

Al van ver kan je de ogen van Boeddha zien die op de stoepatoren geschilderd zijn en die ogen zijn ook altijd open, zodat ze de wereld en de daden van de mensheid kunnen gadeslaan. Dus iedereen opgepast, niet alleen Big Brother is watching us!!

Zoals je ook kan zien op de foto hiernaast hangen er vanop de top van de stoepa lange slierten gebedsvlaggen met citaten uit de heilige geschriften en vandaag heb ik geleerd waarom die uit verschillende kleuren bestaan. De blauwe symboliseren hemel en ruimte, de witte wolken en lucht, de groene het water, de gele de aarde en de rode stellen het vuur voor. M.a.w. de Boeddhisten geloven dat de gebeden verspreid worden door de vijf elementen: hemel, wolken, water, aarde en vuur.

Rond de stoepa staat er ook een muur met nissen waarin honderden gebedsmolens met de mantra 'Om mani padme hum' ingewerkt zitten. Zo zie je de hele dag gelovigen draaien aan die gebedsmolens in de overtuiging dat via deze weg hun gebeden de kosmos in zullen geslingerd worden. 'Om mani padme hum' betekent letterlijk 'O juweel in de lotusbloem' en het uiteindelijk effect van het hierboven beschreven ritueel zou het zuiveren en stabiliseren van de geest moeten zijn. Dit effect heb ik alvast nog niet kunnen bereiken...

Iets anders nu, morgen ga ik raften!!!! De normaalgezien kalme Trisuli rivier is door de vele regen veranderd in een uitstekende white water rivier! Momenteel ook de enige rivier in Nepal die nog bevaarbaar is, de andere zijn gewoon te gevaarlijk door het grote volume aan water. Dus morgen vroeg uit de veren, om 7am vertrekken we al en onderweg stoppen we voor daal bhaat. Daal bhaat is het nationale gerecht hier en in grote lijnen bestaat het uit rijst en lentils. Daal bhaat staat bij de Nepalezen op het menu zowel 's morgens als 's avonds. Straks mag ik dan ook daal bhaat mee-eten met de gasten van de guesthouse. Ik zal er moeten aan wennen dat dit mijn dieet zal worden voor de komende 3 maanden. Gelukkig vind ik het wel lekker, tot nu toe toch nog...

dit was het voor vandaag want Bidur gaat zijn kantoor sluiten. Is echt wel een luxe dat ik hier op de computer mag komen werken.
En voor diegene die zich afvragen of er in mijn drukke agenda ook nog tijd zal overblijven om aan mijn thesis te werken, dan kan ik hen geruststellen. Ik ben ermee bezig, slowly of bistaarai zoals de nepalezen zouden zeggen. Heb vandaag al contacten gelegd met iemand die voor de FAO werkt, ik mag hem ergens volgende week interviewen.

namaste,
jullie persoonlijke correspondente vanuit KTM

ann

I am back!!!

2007-08-04T01:26:00.000-07:00

overal rondom mij mensen, auto's, riksha's, getoeter, muziek... ja ik ben duidelijk terug in thamel, de toeristische wijk van Kathmandu. Dit zou normaalgezien laagseizoen moeten zijn, veel hiervan is alleszins niet te merken. Het is nog hectisher dan wat ik mij van Thamel herinner, toen ik hier 8 jaar geleden was.

Na nog wat hectische laatste dagen om alles klaar te krijgen voor mijn vertrek, ben ik eergisteren gepakt en gezakt vertrokken voor alweer een nieuw avontuur. Na nog een stevige maaltijd van de mama en een afscheidsknuffel van greetje in de luchthaven, was ik vertrokken, eerst richting Zurich, dan naar Qatar om dan de volgende dag in Kathmandu aan te komen. De hitte sloeg al toe in KTM airport alsook de vele taxichauffeurs en zogezegde touroperators. Gelukkig stond Bidur mij op te wachten met zijn kersverse vrouw uit Siberia, nee nee niet via het internet gekocht, maar ontmoet op een van zijn vele rafting expedities in Siberia. Ondertussen is Bidur in geschil gekomen met zijn vroegere business partner en heeft hij een nieuw rafting en trekking kantoor geopend in Thamel, niet echt origineel als je weet dat er op elke hoek van de straat een dergelijk kantoortje is. Maar Bidur heeft dan wel al 15 jaar kayaking en rafting ervaring op de wildste rivieren van de wereld op zijn naam staan, dus ik zou iedereen aanbevelen om met hem te gaan raften (nee ik ontvang geen commissie om dit te schrijven :-)
Ik ben ondertussen al uitgenodigd om mee te gaan met Bidur en zijn vrouw op een prive rafting tochtje volgende week en natuurlijk zeg ik daar geen nee tegen!!! Na 8 jaar terug op het water, ik kijk er echt al naar uit! Ik hoop dat ik het niet afgeleerd ben en de gespierde armen heb ik ook al niet meer.

Al 1 nachtje KTM achter de rug, ik was stikkapot na de lange reis. Op het vliegtuig niet veel geslapen want ik zat naast een redelijk corpulente man, zo het type duitse man die een vrouw gaat zoeken in de filippijnen (en deze misschien wel in Nepal), en hij gunde mij geen beetje armleuning en bovendien ook geen blik, niet dat ik dat erg vond, alle toch van die blik. Het was full house in Thamel want het was vrijdagavond, maar had geen fut om mij in de massa te smijten. Ik ben gewoon nog met Bidur en Olga iets gaan eten en dan gaan slapen, alle toch een poging tot... het is echt geen evidentie om in Thamel een kamer te vinden die het vele lawaai niet binnenlaat, gelukkig had ik oordopjes bij (dank je wel Qatar Airways!). Vanmorgen wakker gebeld door Narayan, de broer van Raj, mijn leraar Nepalees. Ik heb heel wat bij voor de familie van Raj, vooral heeeeeeeel veeeeeeeeel chocolade, die ik zo vlug mogelijk wil overhandelen vooraleer het allemaal op is. Narayan werkt in de Terai en had normaalgezien dit weekend in KTM moeten zijn, maar hij zit vast wegens de vele landslides die sommige wegen onberijdbaar hebben gemaakt. Ja, niet alleen in Engeland hadden ze last van teveel regen, hier in Nepal, India en Bangladesh is het 1000 keer erger. Bidur heeft zelfs met zijn rafts mensen moeten gaan redden. Vele mensen zijn homeless en verzekeringen tegen rampen zoals bij ons bestaat er hier niet. Een ware ramp, die met moeite 2 minuutjes tijd krijgt op onze nationale televisie.

met deze niet zo positieve noot zal ik afsluiten voor vandaag, ik wil nog wat gaan opsnuiven van de sfeer hier...

hou jullie goed en tot de volgende keer
ann

About Nepal

2007-08-04T00:29:00.002-07:00

Nepal, parel van de Himalaya’s maar met scherpe kantjes

Het bergachtig en volledig door land ingesloten Nepal ligt geklemd tussen de twee Aziatische grootmachten Indië en China en is bijgevolg van bijzonder groot strategisch belang voor deze beide landen. Bovendien kregen na 9/11 ook de VS, en in hun kielzog de UK, interesse in dit koninkrijkje en steunden ze, samen met België trouwens, deze ‘prille democratie’ door militaire steun toe te kennen aan de koning teneinde de ‘terroristen’ uit te roeien.

Met zijn 26,6 miljoen inwoners en zijn BNP van 270 USD per capita behoort dit ‘trekkersparadijs’ in de Himalaya tot één van de armste en minst ontwikkelde landen van de wereld en staat het slechts op nummer 138 (van de 177) in de Human Development Index. Eén vierde van alle Nepalezen leeft onder de armoedegrens van 1USD/dag. 85% van de bevolking woont op het platteland en de landbouw is dan ook dé steunpilaar van de Nepalese economie (Human Development Report, 2006). Ze voorziet in het levensonderhoud van ongeveer driekwart van haar bevolking en neemt 38% van het totale BNP voor haar rekening. Nepal heeft weinig natuurlijke rijkdommen. De toeristische sector kreeg door het conflict met de Maoïsten een zware slag toegediend, waardoor buitenlandse deviezen nu voornamelijk worden gegenereerd via geldtransfers van Nepalezen die tewerkgesteld zijn in het buitenland (12% van het BNP in 2004) en via buitenlandse steun. Ongeveer 60% van het Nepalees ontwikkelingsbudget is afkomstig van donoren wat maakt dat het ontwikkelingsbeleid sterk beïnvloed wordt door deze externe instellingen.

Maoïsten en hun ‘Oorlog van het Volk’

Op politiek vlak kent Nepal een turbulente geschiedenis die helemaal niet strookt met het exotische plaatje dat vele mensen hebben van dit tot voor kort nog enige Hindoe-koninkrijkje in de wereld. Lange tijd werd Nepal bestuurd door een partijloos 'Panchayat' (raden) systeem met de koning als absolute monarch. Alhoewel een grootse volksopstand in 1990 leidde tot het opnieuw invoeren van een parlementaire democratie en de opstelling van een nieuwe grondwet, werd het bestuur er niet beter op, integendeel. De regeringen volgden elkaar in snel tempo op en de corruptie vierde er hoogtij. De politieke partijen en de elite in Kathmandu waren voornamelijk bezig met zelfverrijking en faalden grandioos in het behartigen van de publieke belangen zoals het voldoen aan de basisnoden van de rurale armen en het verzekeren van sociale rechtvaardigheid. De lokale overheden bleven zwak, niettegenstaande een lang ingeburgerd beleid van decentralisatie. Als gevolg van dit falende ontwikkelingsbeleid van de diverse opeenvolgende regeringen startte de Communistische Partij van Nepal (CPN-M, de Maoïsten) op 13 februari 1996 de ‘People’s War’ (PW) vanuit de arme en onderontwikkelde gebieden van de westelijke heuvels van Nepal. Haar doel was om het bestaande politieke systeem omver te werpen, een Volksrepubliek op te richten en een nieuwe Grondwet te ontwerpen waarbij de macht van de monarchie zou beknot worden en de diepgewortelde sociale en economische ongelijkheden ongedaan zouden worden gemaakt. In 1998 lanceerden de Nepalese autoriteiten een groot offensief tegen de Maoïstische opstandelingen waarbij de Nepalese politie repressiever ging optreden in die districten waar de Maoïsten actief waren. Hierdoor nam de steun voor de Maoïsten significant toe en verspreidde het conflict zich over het hele land.

Koning Gyanendra, die in 2001 op de troon kwam nadat zijn broer een groot deel van de koninklijke familie had uitgemoord, trok op 1 februari 2005 alle macht naar zich toe. Maar op 24 april 2006, na grootschalige demonstraties en onder toenemende internationale druk, werd hij gedwongen deze macht terug over te dragen aan de politieke partijen. De nieuwe regering, bestaande uit een coalitie van zeven partijen en de Maoïstische beweging, kwamen een staakt-het-vuren overeen. De daaropvolgende vredesonderhandelingen tussen beide partijen resulteerden op 21 november 2006 in een vredesakkoord. Nepal bevindt zich momenteel in een transitieproces, waarbij de Maoïsten toegezegd hebben hun strijders te verzamelen in kampen en hun wapens onder toezicht van de VN te stellen. Ondertussen traden de Maoïsten ook toe tot de overgangsregering en zijn de voorbereidingen van de verkiezingen voor een grondwetgevende vergadering, voorzien voor november 2007, volop aan de gang

De Maoïsten haalden hun slag thuis maar tegen welke prijs? Meer dan 13.000 mensen hebben het leven gelaten, tussen de 100.000 tot 200.000 mensen zijn intern gevlucht en ongeveer de helft van de bevolking is op één of andere manier geraakt door het conflict.

Wat zal de toekomst brengen?

In de schaduw van de Everest is, zelfs met de komst van een vredesovereenkomst en de toetreding van de Maoïsten tot de voorlopige regering, de rust nog altijd niet teruggekeerd. Sinds januari 2007 wordt er ook in de Terai, de grensregio met India in het zuiden van Nepal, gedemonstreerd door de lokale Madhesi-bevolkingsgroep. Deze achtergestelde etnische groep streeft naar een federalisme met verregaande autonomie voor de Terai en wensen een proportioneel kiessysteem met meer rechten voor achtergestelde etnische groepen, vrouwen en daliths (BBC News, 2007). Bij de demonstraties zijn al meerdere doden en gewonden gevallen en de vrees voor verdere escalatie van het conflict en nieuwe opstanden, ook bij andere minderheidsgroepen, is reëel.

About the research

2007-08-04T00:29:00.000-07:00

Het is een vaststaand feit dat de vele onzekerheden en risico’s die gepaard gaan met langdurige en complexe politieke conflicten, de livelihoods van de getroffen rurale samenlevingen in grote mate ontregelen. Nepal is dan ook geen uitzondering op deze regel. Studies hebben reeds aangetoond dat de tien jaar durende strijd tussen de Maoïsten en de regering, vooral op het platteland en in de geïsoleerde gebieden in de bergen, een belangrijke impact heeft gehad op de livelihood van rurale huisgezinnen. Niet alleen de beschikbare middelen maar ook de toegang tot die middelen werden op verschillende manieren verstoord door het conflict. Bovendien kregen de diverse structuren en instituties nieuwe dynamieken waardoor de bevolking genoodzaakt werd hun bestaande overlevingsstrategieën aan te passen teneinde te kunnen overleven. Maar in welke mate deze strategieën opnieuw zullen veranderen in de huidige post-conflict fase is nog onduidelijk. Dit onderzoek heeft dan ook als doelstelling om hierop een antwoord te vinden, want het begrijpen van al deze processen is van essentieel belang voor zowel humanitaire als ontwikkelingsorganisaties teneinde op een adequate en efficiënte manier te kunnen interveniëren.

Special Thanks

2007-08-03T00:46:00.000-07:00

voor Raj ji, mijn guru die met heel veel engelengeduld mij probeert de Nepalese taal aan te leren, met wisselend succes moet ik toegeven...

voor Paul en zijn familie van Himalayan Projects (www.himalayanprojects.org), die mij met raad en daad bijstaan in dit onderzoek

voor mijn familie, die er altijd is voor mij waar ik ook ben...

voor mijn vele vrienden die mij blijven steunen door dik en dun...
merci Cherlinde & Benoit (voor alles), Alinetje (wat zal ik doen zonder jou??), Hildeke (wie gaat er nu met mij shoppen???) en Tommie (wie gaat er nu stevige vlaamse kost voor mij klaarmaken??), Ivo (jouw super heerlijke bbqs zouden een gat in de markt zijn hier in KTM), Greetje (kan je jou positieve energie ook digitaal opsturen?), Sabrina (ik en mijn voetjes zullen je missen), Elsieke (wie zal er mij nu redden als ik een rekenmachine, GSM, maar vooral goede raad nodig heb?), Franzke en Katrien (mijn MTB partners in crime, blijkbaar kan je hier in Nepal spectaculaire parcours doen, maar het zal niet hetzelfde zijn zonder jullie), Fabke (dat we allebei mogen vinden wat we zoeken), (Joske (jouw wake up calls zal ik NIET missen) , Jos en Marina (jammas op het leven!!! meeting point Poon hill in Oktober???), Isolde, Hedwig en Sofieke (mijn vree wijze medestudentjes), en zo kan ik blijven doorgaan...

Muri muri danjabaad!!!!!